Правдухин Валериан Павлович 1892 жылы 2 ақпанда (ескі стильмен - 21 қаңтарда) Орынбор губерниясының Орск уезіндегі Таналық (Таналыкская) станциясында дүниеге келген. Көпбалалы отбасында өскен. Діни семинарияда оқыған, бірақ революциялық көзқарастары үшін шығарылған. Кейін Орынбор гимназиясын бітіріп, халық мұғалімі дипломын алған. Түркістан аймағында (қазіргі Қазақстан аумағының бір бөлігі) мұғалім болып қызмет еткен. Мәскеудегі Шанявский атындағы халық университетінде тарихи - филологиялық білім алған.
1920 жылдары Новосибирскіге қоныс аударып, «Сибирские огни» журналының негізін қалаушылардың бірі болған. 1923 жылдан бастап Мәскеуде «Красная нива» және «Красная новь» журналдарында әдеби сыншы, очеркист болып жұмыс істеді.
Орал мен Сібір табиғаты, аңшылық, дала өмірі туралы көптеген очерктер жазды:
«По излучинам Урала», «Годы, тропы, ружьё», «В степи и горной тайге» және т.б. Ең әйгілі шығармасы – «Яик уходит в море» («Жайық теңізге құяды») романы. Бұл романында Жайық өзенін, оның бойындағы қалаларды, соның ішінде Оралды кең сипаттайды. Роман Яик (Жайық) казачествосының тарихын ашады - ол тарихтың орталығы қазіргі Орал қаласы болған.
Валериан Правдухин Урал-Жайық өңірін, оның тарихын, табиғатын, казак мәдениетін терең бейнелеген жазушы. Оның шығармалары Орал қаласының тарихын көркем әдебиетте насихаттауға үлес қосты. «Старый Уральскъ» атты халық музейінде В.Правдухинға арналған арнайы бұрыш (экспозиция), жазушы атына берілген көше бар. Жыл сайын Ресей мен Қазақстан бірлесіп өткізетін «Правдухин ізімен» атты экспедициялар ұйымдастырылды.
Валериан Павлович Правдухин 1930-жылдардың аяғында сталиндік репрессия кезінде тұтқындалды. 1938 жылы 28 тамызда абақтыда қаза тапты. Кейін толық ақталды.
Правдухин, В. Яик уходит в море: роман. - Оренбург: Оренбургская книга, 2007. - 480 с.
Правдухин, В. Годы, тропы, ружье: очерки. - Оренбург: Оренбургская книга, 2008. - 336 б.
Правдухин Валериан Павлович: өмірдерек // Батыс Қазақстан облысы: энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2010. - Б. 445.
Жакина, Ұ. Правдухиншілер атқа қонды // Орал өңірі. - 2007. - С. 28.
Неизвестный Валериан Павлович Правдухин: повести и рассказы: исследование о творчестве писателя / Министерство образования и науки Республики Казахстан, Западно-Казахстанский государственный университет им. М. Утемисова; сост.: Н. М. Щербанов. - Уральск: Оптима, 2010. - 464 б.
Шакелова, Д. Жайықты жағалаған жазушылар // Орал өңірі. - 2021. - 8 қазан. - Б. 16; Кітап және кітапхана. - 2022. - №3. -
Б. 47 - 49.
Щербанов, Н. Жайықта жүзгенге не жетсін: Правдухин саяхаты жалғасуда // Орал өңірі. - 2003. - 19 шілде.
«...Как друга стретит нас река...: поездка по реке Урал Ал.Толстого, Л.Сейфуллиной, Вл. Правдухина // Фокин, Н.И., Щербанов, Н.М. Русское литературное Приуралье. - Кемерово-Уральск, 1995. - Б. 53 - 70.